Võ thuật Việt Nam 2026: 47 buổi tập và tấm bảng thành tích để trắng

Ngày 12 tháng 1 năm 2026, tại Nhà thi đấu Trịnh Hoài Đức ở Hà Nội, một huấn luyện viên mở cuốn sổ điểm danh kẻ ô ly và viết vào cột bên phải: 14 võ sĩ. Điểm danh xong, ông đếm lại số chữ ký của buổi tập sáng. Được 11. Ba dòng còn lại để trắng, và chúng trắng suốt bốn tháng sau đó.

Tập tư liệu ấy đến tay tôi qua một người làm công tác lưu trữ ở Hà Nội, người có thói quen giữ lại sổ tay của các huấn luyện viên khi họ nghỉ hưu. Mép giấy đã ố, nhưng các cột số vẫn rõ. Ba năm tôi chỉ ghi chép. Câu chuyện thật về võ thuật Việt Nam năm 2026 bắt đầu từ trang thứ 400 của một tập hồ sơ không ai buồn mở.

Một năm không có đấu trường khu vực

Năm 2026 không có Đại hội thể thao Đông Nam Á. Kỳ thứ 11 đã tổ chức tại Manila năm 2026, kỳ thứ 12 mãi đến năm 2026 mới diễn ra ở Singapore. Lịch thi đấu quốc tế của thể thao Việt Nam năm đó dồn vào một mốc: Đại hội thể thao châu Á lần thứ 9 tại New Delhi, từ ngày 19 tháng 11 đến ngày 4 tháng 12 năm 2026.

Giữa hai kỳ đại hội, ngân sách thể thao vận hành theo cách rất cụ thể. Tiền và hiện vật được chia trước cho nhóm môn nằm trong chương trình huy chương: vật, judo, quyền Anh, bắn súng, điền kinh, bơi. Võ cổ truyền không nằm trong nhóm đó. Không có nghĩa là nó bị cấm. Trong tập hồ sơ tôi đọc, không có văn bản nào đóng cửa các lớp võ dân tộc. Thứ thiếu là một dòng ngân sách.

Hệ quả hiện ra trong cách tổ chức. Các lớp võ cổ truyền dồn về cấp quận, huyện, dạy trong nhà văn hóa, sân đình, nhà thi đấu địa phương. Võ sĩ của những lớp này không có suất ăn theo chế độ vận động viên cấp cao. Họ tự lo bữa sáng, tập buổi chiều sau giờ làm ở hợp tác xã hoặc xí nghiệp.

Cuốn sổ ở Trịnh Hoài Đức thuộc về nhóm khác: đội vật - judo - quyền Anh của Hà Nội. Bốn tháng đầu năm 2026, đội tập 47 buổi, mỗi tuần ba buổi, nghỉ những ngày mưa phùn vì sàn nhà thi đấu trơn. Mỗi buổi kéo dài 110 phút, trong đó 40 phút đầu chỉ có khởi động và bài di chuyển đội hình.

Ba ô trắng và 47 buổi tập

Điều đáng ghi lại nằm ở cột giữa cuốn sổ, nơi huấn luyện viên ghi nội dung buổi tập. Trong 47 buổi, ông ghi cụm từ "di chuyển theo hiệu tay" 41 lần. Ông điều chỉnh vị trí đứng của người dẫn nhịp tấn công 47 lần, trung bình mỗi buổi một lần. Không buổi nào ông cho đấu đối kháng toàn lực trước tháng thứ ba.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở nhiều sàn đấu khác nhau, kiểu lặp lại đó không phải là bài tập nghèo nàn. Đó là cách một huấn luyện viên không có phòng y tế và không có máy phân tích video kiểm soát sai số. Khi không đo được sức mạnh bằng thiết bị, người ta đo bằng số lần lặp lại động tác đúng.

Ba cái tên có mặt đủ 47 buổi: Nguyễn Văn Hòa hạng 57kg, Trần Minh Sơn hạng 68kg và Phạm Đức Long hạng 74kg. Người thứ tư, Đỗ Văn Thành hạng 62kg, vắng bốn buổi vì chấn thương cổ chân.

Số liệu đối chiếu nằm ở hai trang cuối. Trong bảy trận giao hữu từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2026, trung bình mỗi trận võ sĩ Hà Nội bị trừ 3,2 điểm vì phạm lỗi tư thế. Toàn bộ số điểm bị trừ rơi vào 20 giây đầu hiệp, khi võ sĩ chưa vào nhịp. Huấn luyện viên ghi bên lề bằng bút chì: "chậm một nhịp".

Một dòng khác ở mép trang, mực đã nhòe: mỗi võ sĩ hạng 57kg được cấp 2.800 kcal một ngày. Với người tập ba buổi mỗi tuần ở cường độ trung bình, mức đó đủ sống. Với người bước vào chuỗi bảy trận trong ba tháng, mức đó mỏng. Cuốn sổ không ghi thêm gì về chuyện này, và sự im lặng của nó cũng là một dữ liệu.

Số liệu không nói dối. Người ta chọn số liệu để nói dối cho mình. Tấm bảng thành tích treo ở góc nhà thi đấu năm 2026 để trắng ở cột huy chương quốc tế. Người ngoài đọc tấm bảng và thấy một nền võ thuật đang lụi. Nhưng tấm bảng chỉ ghi thứ thuộc chương trình thi đấu quốc tế; nó không có cột cho số buổi tập, số võ sĩ ký tên, hay số người quay lại sau bốn tháng.

Ba ô trắng trong sổ điểm danh có lý do rất đời. Một người chuyển về xí nghiệp ở Nam Định theo lệnh điều động. Một người xin nghỉ để phụ gia đình làm ruộng vụ đông. Người thứ ba không giải thích, và huấn luyện viên cũng không ghi lại. Suốt bốn tháng, ông để nguyên ba ô đó, không gạch, không ghi tên thay thế. Chiếc ghế nào ngồi cạnh cửa phòng thay đồ, kẻ đó đang đo quyền lực của mình; chiếc ghế để trống ở góc sàn tập đo một thứ khác.

Không ai đóng cửa, chỉ có người quên đếm

Cách kể phổ biến về giai đoạn này chia thành hai phe. Một phe nói võ cổ truyền Việt Nam bị đè nén, phải dạy lén sau năm 2026. Phe kia nói thập niên 2026 là thời hoàng kim của phong trào võ thuật. Cả hai cách kể đều bỏ qua cơ chế đơn giản nhất: phân bổ nguồn lực.

Tư liệu tôi đọc không có dấu hiệu của một lệnh cấm toàn diện với các môn võ dân tộc. Cái có là một hệ thống đo lường chỉ công nhận thành tích ở đấu trường quốc tế thuộc chương trình huy chương. Một môn không có nội dung thi quốc tế thì không có chỉ tiêu; không có chỉ tiêu thì không có suất ăn; không có suất ăn thì không có võ sĩ chuyên.

Người ngoài nhìn vào thấy sự im lặng và gọi đó là suy tàn. Khán đài vắng lặng nhất là lúc khán giả biết điều gì đó trước cả cầu thủ: họ biết năm đó chẳng có gì để xem. Ở một góc khác, việc thiếu đấu trường giữ cho một thế hệ võ sư cổ truyền không đốt hết tuổi nghề vào những giải nghiệp dư không người xem. Khi phong trào mở lại từ đầu thập niên 2026, nhiều người trong số họ vẫn đủ sức đứng lớp.

Ở Thái Lan, nơi tôi làm việc, năm 2026 là thời điểm các sàn đấu lớn ở Bangkok vận hành bằng tiền cá cược và vé bán tại cửa. Cùng một năm, hai hệ thống đo lường khác nhau kể hai câu chuyện khác nhau về cùng một loại hình võ thuật. Cách nói về sự đè nén không giải thích được khoảng cách đó.

Cách nói ấy cũng không làm thời kỳ khó khăn trở nên nhẹ hơn. Số buổi tập, số võ sĩ ký tên và ba ô trắng vẫn nằm đó.

Tín hiệu để theo tiếp

Điều tôi theo tiếp là tên của ba người rời đội năm 2026. Nếu một trong ba người đó xuất hiện lại trong danh sách huấn luyện viên của thập niên 2026, khi các liên đoàn võ cổ truyền được lập lại, câu chuyện năm 2026 khép lại theo cách khác hẳn: một khoảng trống bốn tháng, không phải một dấu chấm hết. Tôi để ba ô đó trắng trong bản ghi của mình cho đến khi tra được.